تبلیغات
روانپزشکی و روانشناسی بالینی - اختلال کنترل تکانه
 
روانپزشکی و روانشناسی بالینی
                                                        
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : محمد خالقی
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

اختلال کنترل تکانه زمان های طولانی شناخته شده بودند.در سال 1838 ژان اتین اسکیرول اصطلاح غرایز مونومانیک را برای توصیف رفتارهای مشخص با میل مقاومت ناپذیر بدون انگیزه اشکار پیشنهاد کرد.افراد مبتلا به اختلالات کنترل تکانه در مقابل تکانه- انگیزه -یک وسوسه برای انجام یک عمل که برای خود انها زیانبخش است مقاومت نمیکنند.

در اختلالات كنترل تكانه، بیماران در برابر تكانه ها یعنی سائق ها یا وسوسه هایی كه برای خود یا دیگری زیانبار است، قدرت مقاومت ندارند. گرچه ممكن است آگاهانه درمقابل تكانه مقاومت بكنند یا نكنند و نیز ممكن است رفتارشان را طرح ریزی بكنند. مبتلایان پیش از ارتكاب عمل دچار تنش یا تحریك فزاینده ای می شوند و هنگام عمل احساس لذت، رضایت یا رهایی می كنند ولی ممكن است احساس ندامت واقعی، سرزنش خویشتن و احساس گناه بكنند كه احساس لذت آنها را از بین می برد.
در متن تجدید نظر شده چاپ چهارم كتابچه تشخیصی و آماری اختلالات روانی، شش طبقه اختلالات كنترل تكانه ذكر شده است كه به گونه ای دیگر طبقه بندی نشده اند. این شش طبقه عبارتند از:
اختلال انفجاری متناوب، جنون دزدی، جنون آتش افروزی، قماربازی، بیمارگون، وسواس كندن مو و اختلال كنترل تكانه ای به گونه ای دیگر مشخص نشده است.

الف ) - انفجاری متناوب

اختلال انفجاری متناوب به صورت دوره های مجزای فقدان كنترل تكانه های پرخاشگرانه بروز می كند. این دوره ها ممكن است با حملات جدی به دیگران یا تخریب اموال همراه باشد. میزان پرخاشگری ابراز شده با هر عامل استرس زایی كه ممكن است در برانگیختن دوره ها موثر بوده باشد كاملاً نامتناسب است. نشانه هایی كه بیمار ممكن است آنها را به صورت دوره یا حمله توصیف كند ظرف چند دقیقه یا چند ساعت بروز می كنند و صرف نظر از طول مدت آنها خود به خود و به سرعت از بین می روند. بیمار پس از هر دوره معمولاٌ دچار تاسف واقعی می شود یا خویشتن را ملامت می كند و در فواصل بین دوره ها نشانه های پرخاشگری یا رفتار تكانشی فراگیر وجود ندارد.
تشخیص اختلال انفجاری متناوب وقتی مطرح می شود كه شرح حال بیمار نشان دهنده چندین دوره فقدان كنترل همراه با حملات پرخاشگری باشد. یك دوره واحد برای تشخیص گذاری كافی نیست. سوابق بیمار نشان می دهد كه دوران كودكی او در جَوی از اعتیاد به الكل، خشونت و بی ثباتی هیجانی سپری شده است. سوابق كاری بیماران ضعیف است و اغلب اظهار می كنند كه شغلشان را از دست داده اند و دچار مشكلات زناشویی و درگیری با قانون هستند. اكثر بیماران قبلاً در جستجوی كمك روانپزشكی برآمده اند ولی بی فایده بوده است. اضطراب احساس گناه و افسردگی معمولاً پس از حملات انفجاری رخ می دهد ولی همیشه این گونه نیست.

روشهای درمان بیماری

دارو درمانی
داروهای ضد تشنج مدت ها برای درمان این بیماران به كار رفته و نتایج متفاوتی به بار آورده است. گزارشات نشان می دهد كه لیتیوم در كاستن از رفتار پرخاشگرانه مفید بوده است. كاربامازپین، والپروات یا دی والپروئكس و فنی توئین نیز مفید گزارش شده است. پروپروانول و سایر آنتاگونیتهای گیرنده بتا- آدرنرژیك و مهار كننده های كانال كلسیم نیز در برخی موارد موثر بوده اند.

روان درمانی

رویكرد مركب دارودرمانی و روان درمانی در درمان بیماران احتمال موفقیت بیشتری دارد. ولی روان درمانی مبتلایان انفجاری متناوب دشوار است چون ممكن است حمله های خشم به آنها دست دهد. گروه درمانی ممكن است فوایدی داشته باشد. همین طور خانواده درمانی نیز بخصوص درمواردی كه بیمار نوجوان یا جوان است مفید می باشد.

ب ) - جنون دزدی kleptomania

خصوصیت اصلی جنون دزدی، ناتوانی مكرر برای مقاومت درمقابل تكانه های دزدی اشیایی است كه برای مصرف شخصی ضرورتی نداشته یا ارزش مادی خاصی ندارند. اشیای دزدیده شده اغلب دورانداخته، به طور پنهانی بازگردانده یا در خفا و پنهان نگهداری می شوند. مبتلایان به جنون دزدی معمولاً توانایی خرید اشیایی كه به طور تكانشی می دزدند را دارند.
در جنون دزدی مانند سایر اختلالات تكانشی شخص قبل از ارتكاب عمل تنش قابل ملاحظه ای دارد و پس از انجام آن احساس رضایت و كاهش تنش می كند و ممكن است با احساس گناه، پشیمانی یا افسردگی همراه باشد یا نباشد. دزدی برنامه ریزی شده نبوده، شخص كسی را در آن درگیر نمی كند. هرچند سرقت ها درمواردی كه احتمال دستگیری فوری وجود دارد روی نمی دهد ولی مبتلایان به احتمال گرفتار شدن خود نمی اندیشند، حتی اگر دستگیری های مكرر منجر به رنج و تحقیر شود.
مبتلایان ممكن است پس از ارتكاب دزدی دچار اضطراب یا گناه شوند ولی احساس خشم یا انتقام نمی كنند.
هر گاه شی دزدیده شده هدف باشد، تشخیص جنون دزدی گذاشته نمی شود. در جنون دزدی نفس دزدی هدف است.

روشهای درمان بیماری

روان درمانی
ازآنجاكه جنون دزدی واقعی نادر است، گزارش های درمان محدود به موارد انفرادی یا گروه كوچكی از موارد است. روان درمانی بینش گرا و روان كاوی موفقیت آمیز بوده اند ولی این امر بستگی به انگیزه بیمار دارد. درمواردی كه بیمار دچار احساس گناه و شرم شده است، به دلیل انگیزه قوی او برای تغییر رفتار می توان با روان درمانی بینش گرا به او كمك كرد.

رفتار درمانی

رفتار درمانی از جمله حساسیت زدایی تدریجی، شرطی سازی اجتنابی و تركیبی از شرطی سازی اجتنابی و تغییر وابستگی های اجتماعی حتی در مواردی كه انگیزه ای وجود نداشته است موفقیت آمیز بوده اند.

دارو درمانی

مهار كننده های بازجذب اختصاصی سروتونین نظیر فلوكستین و فلووكسامین در برخی بیماران مبتلا به جنون دزدی مفید بوده اند.

ج ) - وسواس كندن مو

خصوصیت اساسی در وسواس كندن مو، كندن مكرر مو است كه سبب از دست دادن محسوس مو می شود. سایر نشانه های بالینی عبارت است از؛ احساس تنش فزاینده پیش از كندن مو، احساس لذت و رضایت یا تسكین پس از آن.
اگر كندن مو در نتیجه یك اختلال روانی دیگر (نظیر اختلالاتی كه با هذیان یا توهم همراهند) یا یك اختلال طبی عمومی (مثل یك ضایعه پوستی قبلی) باشد این تشخیص نباید گذاشته شود.
پیش از اقدام به كندن مو، بیمار دچار حس فزاینده ای از تنش می شود و با كندن مو احساس رضایت یا تسكین به وی دست می دهد. در این اختلال همه مناطق بدن ممكن است درگیر شود و كندن موی سر شایعتر از همه است. سایر نواحی درگیر عبارتند از؛ ابرو، پلك، ریش. تنه، زیربغل و ناحیه عانه كمتر هدف كندن مو قرار می گیرند. وجه مشخصه این نوع كاهش مو، وجود موهای كوتاه و شكسته در كنار موهای بلند و طبیعی در نواحی درگیر است. هیچ گونه ناهنجاری پوست بدن یا سر دیده نمی شود. كندن مو دردناك نیست، هر چند خارش و سوزش در نواحی مبتلا ممكن است وجود داشته باشد.

موخواری (trichophagy)، یا در دهان گذاشتن مو ممكن است، متعاقب كندن مو دیده شود. عوارض موخواری عبارتند از: trichobezoars، سوءتغذیه و انسداد روده. بیماران اغلب رفتار خود را انكار كرده و سعی می كنند طاسی حاصل را پنهان كنند. كوبیدن سر، جویدن ناخن، خراشیدن، گاز زدن، كندن پوست و سایر اعمال خودزنی ممكن است دیده شود.

روشهای درمان بیماری

دارو درمانی
در مورد بهترین روش درمان وسواس كندن مو اتفاق نظر وجود ندار. درمان معمولاً با همكاری روانپزشك و متخصص پوست انجام می شود. روش های روانی- دارویی كه برای درمان اختلالات روانی- پوستی به كار رفته است، عبارتند از: استروئیدهای موضعی و هیدروكسی زین هیدروكلراید، یك داروی ضداضطراب با خواص آنتی هیستامینی، داروهای ضدافسردگی، داروهای سروتونرژیك و داروهای ضد جنون.

رفتار درمانی

درمان های رفتاری موفق مثل؛ پسخوراند زیستی (بیوفیدبك)، نظارت بر خود، حساسیت زدایی پنهان و معكوس كردن عادت نیز گزارش شده است. وسواس مزمن كندن مو با روان درمانی بینش گرا به طور موفقیت آمیزی درمان شده است. در درمان اختلالات پوستی كه عوامل روانی در آنها دخالت دارند، از هیپنوتیزم و رفتار درمانی به عنوان روش های بالقوه موثر یاد شده است.

ه ) - جنون آتش افروزی pyromania

جنون آتش افروزی عبارت است از؛ برپاكردن حریق به صورت مكرر و هدفمند. خصوصیات مرتبط با آن عبارتند از؛ احساس تنش یا انگیختگی عاطفی پیش از آتش افروزی، شیفتگی، علاقه یا كنجكاوی و مجذوبیت نسبت به آتش، فعالیت ها و تجهیزات مرتبط با آتش نشانی، احساس لذت، رضایت یا تسكین هنگام آتش افروزی یا هنگام مشاهده حریق یا شركت در پیامدهای آن. بیماران ممكن است پیش از شروع آتش افروزی تداركات پیشرفته قابل ملاحظه ای درنظر بگیرند. جنون آتش افروزی با ایجاد حریق از این نظر متفاوت است كه حالت دوم به منظور نفع مالی، انتقام گیری یا سایر دلایل انجام می شود و از قبل برنامه ریزی شده است.
مبتلایان به جنون آتش افروزی از تماشاگران همیشه حاضر حریق درحوالی منزل خود هستند، به كرات زنگهای خطر را به دروغ به صدا درمی آورند و نسبت به احضار آتش نشانی علاقه نشان می دهند. كنجكاوی آنها بسیار مشهود است ولی نسبت به اعمال خود هیچ گونه احساس پشیمانی ندارند و نسبت به پیامدهای حریق برای زندگی انسانها و اموال آنها بی تفاوت هستند. آتش افروزها ممكن است از تخریب ناشی از حریق احساس رضایت كنند و اغلب سرنخ های آشكاری برجا می گذارند. خصوصیات شایع همراه عبارت است از: مسمومیت الكلی، كژكاری جنسی، ضریب هوش كمتر از حد طبیعی، ناكامی های شخصی مزمن و نفرت از صاحبان قدرت. در برخی موارد آتش افروزها با آتش دچار تحریك جنسی می شوند.

روشهای درمان بیماری

رفتار درمانی
در درمان جنون آتش افروزی مطالب چندانی نوشته نشده است. درمان مبتلایان به دلیل فقدان انگیزه در آنها مشكل است. تا زمانی كه نتایج تحقیقات موفقیت هیچ درمان منفردی را نشان نداده است، رویكرد مناسب استفاده از چند روش مختلف و از جمله رویكردهای رفتاری است. به علت ماهیت عودكننده بیماری، برنامه درمان می بایست شامل نظارت بر بیمار جهت جلوگیری از تكرار دروه های آتش افروزی باشد. زندانی كردن ممكن است تنها روش پیشگیری از تكرار عمل باشد. پس از
زندانی كردن می توان رفتار درمانی را در موسسات تأدیبی انجام داد.

و ) - قماربازی بیمارگون pathological gambling

ویژگی اصلی قماربازی بیمارگون، رفتار قماربازی ناسازگارانه عود كننده و مداوم است كه مشكلات اقتصادی به بار می آورد و آشفتگی قابل ملاحظه ای را در كاركردهای فردی، اجتماعی یا شغلی سبب می شود.
جنبه های این رفتار ناسازگارانه عبارتند از: اشتغال ذهنی به قماربازی، احساس نیاز برای قماركردن با مقادیر فوق العاده پول برای كسب هیجان مطلوب، تلاش های مكرر ناموفق برای كنترل، كاهش یا ترك قمار، قماربازی به قصد فرار از مشكلات یا قماربازی برای بازگرداندن باخته ها، دروغگویی به قصد پنهان كردن وسعت قماربازی، ارتكاب اعمال غیرقانونی برای بدست آوردن پول قمار، به خطر انداختن یا از دست دادن روابط شخصی و حرفه ای به دلیل قماربازی و تكیه بر دیگران برای بازپرداخت بدهی ها.
علاوه بر خصوصیاتی كه ذكر شد، قماربازان بیمارگون اغلب مغرور، تاحدی خشن، ولخرج و پرانرژی بوده و علایم آشكار استرس شخصی، اضطراب و افسردگی دارند. این افراد معمولاً معتقدند كه پول هم علت و هم حلال همه مشكلات آنهاست. با افزایش میزان قماربازی، معمولاً ناچار می شوند به منظور تامین پول قمار دروغ بگویند و ضمن تداوم قماربازی وسعت آن را پنهان كنند. اینان هیچ وقت اقدامی جدی برای صرفه جویی و پس انداز نمی كنند و وقتی منابع وام دهنده محدود شود، برای تامین پول قمار ممكن است دست به اقدامات ضداجتماعی بزنند. هر گونه رفتار مجرمانه بیماران بدون خشونت صورت می گیرد، مثل جعل اسكناس و اسناد یا كلاهبرداری و معمولاً آگاهانه قصد دارند پول را بازپرداخت كنند. عوارض اختلال عبارت است از: بیگانه شدن از خانواده و آشنایان، از دست دادن موفقیت های زندگی، اقدام به خودكشی و پیوستن به گروه های غیرقانونی و اقلیت. دستگیری به علت جرایم بدون خشونت ممكن است منجر به زندانی شدن فرد شود.

روشهای درمان بیماری

روان درمانی
مبتلایان به ندرت داوطلبانه در پی درمان برمی آیند. مشكلات قانونی، فشارهای خانواده یا سایر شكایات روانپزشكی، قماربازان بیمارگون را به سمت درمان سوق می دهد. روان درمانی بینش گرا، خانواده درمانی و درمان شناختی- رفتاری با موفقیت هایی همراه بوده است.